काठमाडौं - सर्वोच्च अदालतका प्रधानन्यायाधीश प्रकाशमान सिंह राउतले उमेर हदका कारण अवकाश पाएपछि वरिष्ठतम न्यायाधीश सपना प्रधान मल्लले कायममुकायम (कामु) प्रधानन्यायाधीशको जिम्मेवारी सम्हाल्नुभएको छ। प्रधानन्यायाधीश राउतले गत चैत १७ गते अनिवार्य अवकाश पाउनुभएको हो।

नेपालको संविधानको धारा १२९ को उपधारा (९) बमोजिम प्रधानन्यायाधीशको पद रिक्त भएमा सर्वोच्च अदालतको वरिष्ठतम न्यायाधीशले स्वतः कायममुकायम प्रधानन्यायाधीशको रूपमा कार्यभार सम्हाल्ने संवैधानिक प्रावधान रहेको छ।


संवैधानिक परिषद् र नियुक्तिमा देखिएको जटिलता
संवैधानिक व्यवस्था अनुसार प्रधानन्यायाधीशको पद रिक्त हुनुभन्दा एक महिना अगावै नयाँ नियुक्तिको सिफारिस हुनुपर्ने भए तापनि संवैधानिक परिषद्को बैठक बस्न नसक्दा प्रक्रियामा ढिलाइ भएको छ। न्याय परिषद्ले ६ जना सम्भावित न्यायाधीशहरूको सूची संवैधानिक परिषद्मा पठाइसकेको छ।

वर्तमान अवस्थामा संवैधानिक परिषद् अपूर्ण रहनु नै मुख्य चुनौती देखिएको छ:

परिषद्को संरचना: प्रधानमन्त्रीको अध्यक्षतामा रहने परिषद्मा हाल राष्ट्रिय सभाका अध्यक्ष र कामु प्रधानन्यायाधीश मात्र सदस्य हुनुहुन्छ।
रिक्त पदहरू: सभामुख, उपसभामुख र विपक्षी दलको नेता चयन हुन बाँकी रहेका कारण परिषद्ले पूर्णता पाएको छैन।
यसैगरी, संसदीय सुनुवाइ समितिको गठन प्रक्रिया पनि अधुरै छ। हाल समितिमा राष्ट्रिय सभाका ३ सदस्य मात्र छन् भने प्रतिनिधि सभाबाट सदस्यहरूको चयन हुन बाँकी छ।


भावी कार्यदिशा र संसदीय प्रक्रिया
प्रतिनिधि सभाको पहिलो बैठक आगामी चैत १९ गतेका लागि तय गरिएको छ। संसद् सुचारु भएपछि सभामुख र उपसभामुखको निर्वाचन तथा संसदीय समितिहरूको गठनसँगै नयाँ प्रधानन्यायाधीश नियुक्तिको बाटो खुल्ने अपेक्षा गरिएको छ। संवैधानिक परिषद्को सिफारिस र संसदीय सुनुवाइ समितिको अनुमोदनपछि मात्र राष्ट्रपतिबाट प्रधानन्यायाधीश नियुक्त गर्ने संवैधानिक व्यवस्था छ।


कामु प्रधानन्यायाधीश मल्लको संक्षिप्त परिचय
कायममुकायम प्रधानन्यायाधीशको जिम्मेवारी सम्हाल्नुभएकी सपना प्रधान मल्ल नेपालको संविधान निर्माण प्रक्रियामा प्रत्यक्ष संलग्न संविधान सभा सदस्य हुनुहुन्छ। वरिष्ठ अधिवक्ताको रूपमा लामो समय वकालतमा सक्रिय रहनुभएकी मल्ल दोस्रो संविधान सभामा सदस्यको रूपमा समेत कार्यरत हुनुहुन्थ्यो। उहाँको न्याय सम्पादन र कानुनी क्षेत्रको लामो अनुभवले सर्वोच्च अदालतको नेतृत्वमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने विश्वास गरिएको छ।