काठमाडौँ - आज आइतबार देशभर हर्षोल्लासका साथ महाशिवरात्रि पर्व मनाइँदैछ। भगवान शिवको आराधना गरिने यस विशेष दिनमा धेरै भक्तजनहरू व्रत बस्ने गर्दछन्। धार्मिक मान्यता अनुसार विधिपूर्वक व्रत बस्दा मनोकामना पूर्ण हुने जनविश्वास छ। तर, व्रतको समयमा खानपानमा सानो गल्ती भएमा व्रत अधुरो हुन सक्ने शास्त्रमा उल्लेख छ।

शिवरात्रि व्रतका क्रममा पालना गर्नुपर्ने केही महत्त्वपूर्ण नियमहरू यस प्रकार छन्:

१. यी वस्तुहरूको सेवन पूर्ण रूपमा वर्जित (के नखाने?)
अन्न र नुन: महाशिवरात्रिमा अन्न (चामल, गहुँ, कोदो) खानु हुँदैन। साथै, सामान्य सेतो नुनको प्रयोगले व्रत भंग हुने मानिन्छ। स्वास्थ्यमा समस्या भएमा मात्र 'सेंधा नुन' (बिरे नुन) प्रयोग गर्न सल्लाह दिइन्छ।

तामसिक भोजन: व्रतको दिन लसुन, प्याज र अन्य तामसिक भोजनबाट टाढै रहनुपर्छ। यसले आध्यात्मिक शुद्धतामा बाधा पुर्‍याउने विश्वास गरिन्छ।

बेसार र मदिरा: शास्त्र अनुसार शिवरात्रिको व्रतमा बेसारको प्रयोग नगर्नु उत्तम हुन्छ। त्यसैगरी, मदिरा वा कुनै पनि नसालु पदार्थको सेवन कडा रूपमा निषेध गरिएको छ।

२. शरीरमा ऊर्जा भर्न के खाने? (फलाहारका विकल्पहरू)
ताजा फलफूल र जुस: व्रतको समयमा मेवा, स्याउ र काँक्रो जस्ता फलफूल सेवन गर्न सकिन्छ। शरीरमा पानीको कमी हुन नदिन ताजा फलफूलको जुस पिउनु लाभदायक हुन्छ।

मखाना र दूधका परिकार: ऊर्जाका लागि मखानाको खीर, लौकाको खीर वा दूधबाट बनेका मिठाईहरू खान सकिन्छ। शिवरात्रिमा दूधको 'थण्डाई' पिउने विशेष परम्परा समेत रहेको छ।

कुट्टु र फापर: यदि कडा उपवास बस्न कठिन भएमा कुट्टु वा फापरको पिठोबाट बनेका परिकारहरू फलाहारका रूपमा लिन सकिन्छ।

मरिचको प्रयोग: स्वाद र स्वास्थ्यका लागि व्रतको खानामा काली मरिचको धुलो प्रयोग गर्न सकिने व्यवस्था छ।

विज्ञको सुझाव: व्रत बस्दा आफ्नो शारीरिक अवस्थालाई ध्यानमा राख्नुपर्छ। विशेषगरी दीर्घ रोगी, वृद्धवृद्धा र गर्भवती महिलाहरूले कडा उपवास बस्नुअघि चिकित्सकको सल्लाह लिनु अनिवार्य छ।